Co to jest larp?

Larp (ang. live action role-playing) – Spotkanie graczy, którzy poprzez swoje role odnoszą się do siebie w ramach fikcyjnego świata[1].

Definicja

Definicja wg. Dominika Dembinskiego (2013) Wydarzenie, podczas którego uczestnicy (gracze) wcielają się w role (postacie), przy zachowaniu założenia tożsamości ciała gracza oraz postaci; posiadające zbiór zasad oraz początek oraz nie posiadające sztywnego scenariusza (w rozumieniu scenariusza teatralnego)[2]. Możliwe jest zaistnienie takiego wydarzenia, dla którego jedynie część uczestników będzie graczami odgrywającymi postacie. W takiej sytuacji granice larpa wytycza zbiór zasad. Uczestnik wydarzenia, który nie został uświadomiony o jego zasadach nie może być graczem w larpie (nie wie, że uczestniczy w grze – przez niego wydarzenia traktowane są przez pryzmat rzeczywistości), a dla larpa spełnia rolę środowiska, w którym larp się odbywa. Od przyjętego zbioru zasad zależy, jakie warunki muszą być spełnione, by uczestnik stał się graczem (obecność na larpie od samego początku, rozmowa z organizatorem wydarzenia, spontaniczne odgrywanie roli). LUB Wydarzenie spełniające równocześnie wszystkie poniżej wymienione warunki:

  • wydarzenie ma początek,
  • wydarzenie posiada zbiór zasad,
  • Dla co najmniej jednej postaci istnieje zbiór cech odróżniających gracza od postaci,
  • Dla co najmniej jednego gracza istnieje fizyczne ciało tożsame z ciałem postaci.
  • Dla co najmniej jednej postaci nie istnieje sztywny scenariusz.
  • Co najmniej jedna postać spełnia 3 powyżej wymienione warunki równocześnie

Wyjaśnienie definicji

wydarzenie ma początek larpem jest jedynie rzeczywiste wydarzenie, nie sam scenariusz larpa. Larp nie musi się kończyć, ale zacząć, by zaistniał[3]. Larp niesceniczny, choć teoretycznie możliwy, uznajemy za inną formę sztuki. wydarzenie posiada zbiór zasad, każdy larp musi posiadać zbiór zasad określających w jaki sposób gracze wcielają się w role. Mogą to być zasady związane z konwencją (zasadą jest, że fabuła odbywa się w magicznym średniowieczu, a postacie powinny odnosić się do siebie zgodnie z konwencją), bezpieczeństwem (zasadą jest, że używana jest jedynie bezpieczna broń, nie prawdziwa) czy dowolnym innym aspektem gry. W ujęciu szerokim zbiorem zasad określamy zbiór wszystkich cech gry odróżniających ją od otoczenia (przez najbliższe kilka minut Jaś jest policjantem, a Małgosia złodziejem). Dla co najmniej jednej postaci istnieje zbiór cech odróżniających gracza od postaci, przynajmniej jeden uczestnik wydarzenia musi odgrywać rolę, a nie być sobą. Zapis “co najmniej jednej” pozwala uznać za larpy gry perswasywne, których celem jest wciąganie nowych ludzi do gry lub gry bardzo bliskie rzeczywistości, w których dopiero wydarzenie mające miejsce w grze zwiększy dystans pomiędzy graczami, a odgrywanymi postaciami. Powyższy warunek jest zapisem minimalnym stwierdzenia “Wydarzenie, podczas którego uczestnicy (gracze) wcielają się w role (postacie)”. Dla co najmniej jednego gracza istnieje fizyczne ciało tożsame z ciałem postaci. warunek odróżniający larpa od gier tabletop RPG czy gier komputerowych, przy uwzględnieniu możliwości, że część postaci jest obecnych jedynie wirutalnie (np. drogą telefoniczną czy za pośrednictwem internetu). Dla co najmniej jednej postaci nie istnieje sztywny scenariusz. warunek odróżniający larpa od sztuki teatralnej lub innego widowiska. Powyższa definicja nie wyklucza sytuacji, w której uczestnikami tego samego wydarzenia są ludzie grający w larpa oraz nie grający w larpa.

Definicja artystyczna

Larp to gatunek sztuki partycypatyjnej, spokrewnionej z teatrem improwizowanym, którego cechą wyróżniającą jest przyjęcie przez uczestników równocześnie funkcji reżysera, aktora oraz widza.

Pisownia i nazewnictwo

LARP jest akronimem typu głoskowego angielskiego pojęcia “Live Action Role Playing”[4], od którego drogą leksykalizacji powstało pojęcie ‘larp’, traktowane i stosowane w roli nazwy własnej rodzaju aktywności. Na Konferencji Larpowej 2013 we Wrocławiu została oficjalnie przyjęta pisownia ‘larp’ jako poprawna zgodnie z zasadami ortograficznymi stosowanymi dla rzeczowników zwyczajnych na wzór pisowni przyjętej w krajach skandynawskich [5]. Poza słowem larp używane także są określenia takie jak teatr improwizowany czy gry fabularne na żywo.

Larpy, a gry fabularne

Larpy są formą rozrywki spokrewnioną z tradycyjnymi grami fabularnymi. Zarówno w larpach jak i tradycyjnych grach fabularnych gracze wcielają się w role, by wspólnie stworzyć opowieść. Podstawowymi różnicami są odmienna rola prowadzącego gry w tradycyjnych grach fabularnych, a larpach oraz tożsamość ciała gracza, a postaci występująca w larpach, a nieobecna w tradycyjnych grach fabularnych. Pogląd, jakoby larpy bezpośrednio wywodziły się z tradycyjnych gier fabularnych jest błędny. Pierwszy polski larp fantasy, osadzony w świecie Władcy Pierścieni, odbył się pod Warszawą w latach ’50 XX wieku[6], a pierwsze pisemne źródła wskazujące o rozegraniu improwizowanych gier teatralnych oparte o (podobnie do dzisiejszych larpów) role z listą zadań dla graczy pochodzą z XVII wieku[7]. Definicję larpa spełniają także niektóre praktyki BDSM oraz część pierwotnych praktyk religijnych.[8] Niezaprzeczalnym faktem jest jednak, że tradycyjne gry fabularne przyczyniły się do ponownego odkrycia w latach 70′ XX wieku w USA oraz wielkiego wzrostu popularności larpów w latach 90′ XX wieku na świecie i na początku XXI wieku w Polsce. Także nazwę larp można wywodzić od akronimu RPG (ang. Roleplaying games), używanego powszechnie wobec tradycyjnych gier fabularnych.

Rodzaje larpów

Larpy podzielić można wg. wielu kryteriów takich jak liczba graczy, cel gry, metodologia tworzenia gry, miejsce odbywania się gry, a nawet wpływy kulturowe. Dla ułatwienia przyjęto stosowanie szeregu określeń pozwalających kategoryzować larpy – kategorie te nie stanowią jednak zbioru zamkniętego, a jedynie popularnie stosowanego w literaturze dotyczącej larpów.

  • Larpy Nordyckie to larpy nastawione na przekaz lub wartość artystyczną. Nazwa została stworzona przez środowisko skandynawskich konferencji Knutepunkt w celu odróżnieniaartystycznych larpów od tzw. larpów anglosaskich. Przed wdrożeniem pojęcia Nordic Larp stosowane były określenia takie jak Arthaus lub Artlarp. Większość larpów nordyckich osadzonych jest w realiach współczesnych lub historycznych.
  • Larpy Anglosaskie to larpy nastawione na rozrywkę i walkę za pomocą bezpiecznej broni. Nazwa została stworzona przez środowisko skandynawskie dla odróżnienia od larpów Nordyckich. Pojęcie to jest rzadko stosowane w środowisku Polskim, jednak oba te typy – larpy nordyckie jak i anglosaskie odbywają się w naszym kraju. Większość larpów anglosaskich osadzonych jest w realiach fantastycznych.
  • Chamberlarp to kategoria larpów odbywających się w zamkniętej przestrzeni, najczęściej dla małej liczby graczy, najczęściej z postaciami przygotowanymi w całości przez autora gry zgodnie z przyjętą wizją artystyczną i najczęściej z minimalną lub symboliczną scenografią. Wszystkie te warunki mogą jednak być złamane, a larp wciąż być uznany za chamberlarpa. Głównym kryterium jest przestrzeń oraz decyzja autora.
  • Larp terenowy to kategoria larpów odbywających się w otwartej przestrzeni, najczęściej dla dużej liczby graczy, najczęściej z postaciami przygotowanymi we współpracy autora oraz graczy i najczęściej z dosłowną scenografią. Wszystkie te warunki, poza otwartą przestrzenią, mogą jednak być złamane, a larp wciąż będzie uznany za larpa terenowego. Na larpach terenowych często występuje bezpieczna broń. Uwaga: Często zamiennie do wyrażenia larp terenowy stosowane jest słowo terenówka. Jest to jednak określenie nieprecyzyjne, używane w innym kontekście także przez inne środowiska (np. harcerzy). W samym środowisku larpowym określenie terenówka rozumiane jest dwojako – Na południu polski jako synonim wyrażenia larp terenowy, na północy oraz konwencie Flamberg jako określenie dla larpa, w którym występuje prymat mechaniki nad fabułą.
  • Action larp to kategoria larpów nastawionych na akcję. Konstrukcja gry przewiduje wiele zdarzeń i mechanizmów animujących graczy do działania ruchu. Zarówno chamberlarpy jak i larpy terenowe mogą być action larpami.
  • Parlor larp to kategoria larpów nastawionych na rozmowę. Konstrukcja gry zachęca do spiskowania oraz szeroko pojętej gry politycznej. Zarówno chamberlarpy jak i larpy terenowe mogą być parlor larpami. Jest to pojęcie rzadko stosowane w polskiej teorii larpowej, jednak powszechne w anglosaskim środowisku larpowym w Europie zachodniej oraz Ameryce. Jest czasami mylnie stosowane jako synonim słowa chamberlarp.
  • Jeepform (używane jest także określenie Freeform[9], to kategoria larpów scenicznych, powstała w środowisku skandynawskim. Cechuje ją obecność widowni, częsty udział widowni w spektaklu i jawność scenariusza (scenariusz jest dostępny przed grą, a tajemnice, jakie przed sobą mają postacie są w pełni znane graczom oraz służą do budowania dramaturgii).
  • Larp sceniczny to kategoria larpów przygotowanych w taki sposób, by obserwacja gry (uczestnicząca lub nieuczestnicząca) była atrakcyjna dla widzów. Jest to kategoria szersza od Jeepformu, jednak rzadziej używana.
  • Gra miejska to gatunek gier zaliczany przez część badaczy gier do larpów. Cechują się minimalnym dystansem pomiędzy graczem, a postacią (najczęściej gracza od postaci odróżniają jedynie motywacje uczestnictwa w grze) oraz otwartą przestrzenią gry (najczęściej miejską).

Cel gry

Larpy, postrzegane przez pryzmaty gry, w zależności od konstrukcji mogą mieć jeden lub więcej celów – bardzo rzadko jednak umożliwiających wygranie larpa. Nie zwycięzstwo, a wspólne przeżycie gry jest jej celem, w ramach jednej ze 4 funkcji larpa[10]:

  • Funkcja ludyczna
  • Funkcja edukacyjna
  • Funkcja terapeutyczna
  • Funkcja artystyczna

Terminologia

W opisywaniu i badaniu larpów wykorzystuje się szereg pojęć o znaczeniu odmiennym niż zwyczajowym.

Gracz

Uczestnik larpa odgrywający postać. Uczestnik larpa, odnoszący się do pozostałych uczestników w ramach przyjętej diegezy za pośrednictwem ról. Gracz podczas larpa przyjmuje równocześnie funkcje reżysera, aktora oraz widza. Relacja pomiędzy graczem, a postacią wynika z zasad larpa i może mieć charakter stały (jeden gracz odgrywa w ramach jednego larpa jedną postać) lub zmienny (jeden gracz może odgrywać wiele postaci, wielu graczy może odgrywać jedną postać). Bliskość cech gracza i postaci określana jest mianem dystansu. Mały dystans może skutkować zjawiskiem bleedu – przeniesienia się chech i emocji z gracza na postać (bleed out) lub postaci na gracza (bleed in).

Postać

Rola odgrywana przez gracza podczas larpa. Zbiór cech i informacji charakteryzujący sposób w jaki gracz odnosi się do innych postaci w ramach diegezy podczas larpa. Informacje potrzebne do odgrywania postaci przekazywane mogą być w dowolnej, zrozumiałej dla wszystkich zainteresowanych formie – często pisemnej. Relacja pomiędzy graczem, a postacią wynika z zasad larpa i może mieć charakter stały (jeden gracz odgrywa w ramach jednego larpa jedną postać) lub zmienny (jeden gracz może odgrywać wiele postaci, wielu graczy może odgrywać jedną postać). Bliskość cech gracza i postaci określana jest mianem dystansu. Mały dystans może skutkować zjawiskiem bleedu – przeniesienia się cech i emocji z gracza na postać (bleed out) lub postaci na gracza (bleed in). W trakcie odgrywania postaci może wystąpić zjawisko immersji.

Immersja

Immersja (z łac. immergo – zanurzam) – Zjawisko uczucia gracza zanurzenia się w larpa (świat, fabułę postać etc), którego intensywność zależna jest od stopnia zawieszenia niewiary w przyjmowaniu diegezy, fabuły, semiotyki[11] oraz innych postaci za rzeczywistych dla postaci w którą wciela się gracz.[12] Im większa immersja, tym silniejsze wrażenie realizmu i tym większe prawdopodobieństwo wystąpienia zjawisko bleedu u gracza. Immersja występuje w odniesieniu do Odgrywanej postaci, świata oraz fabuły w różnym stopniu, współtworząc motywacje uczestnictwa gracza w larpie oraz obrany styl gry.[13] Na immersję jako całość składa się szereg zjawisk psychologicznych takich jak flow, immersja sytuacyjna, trans, przywiązanie do postaci, katharsiskairosiskenoza.

Bleed

Bleed[14] (ang. Krwawienie) to zjawisko przenikania się cech i emocji gracza i postaci podczas larpa. Wyróżnia się bleed-in, będący zjawiskiem przenikania się cech i emocji postaci na gracza, oraz bleed-out, będący zjawiskiem przenikania się cech i emocji gracza na postać.

Mechanika

Zbiór zasad stosowanych na larpie. Każdy element mechaniki gry może pełnić jedną z trzech funkcji – augumentacyjną, informacyjną oraz arbitralną.

  • Funkcja augumentacyjna: Mechanika gry umożliwia zasymulowanie zjawisk niemożliwych do przedstawienia bez sztucznego zbioru zasad. (magia, zaawansowana technologia, seks)
  • Funkcja informacyjna: Mechanika gry umożliwia informowanie graczy o cechach postaci.
  • Funkcja arbitralna: Mechanika gry umożliwia rozstrzyganie sporów

Bardzo często na larpach stosowane są mechaniki minimalistyczne, spełniające przedstawione role jedynie dla najczęściej występujących w grze sytuacji. Do najpopularniejszych mechanik minimalistycznych należą DKWDK (Du-Kannst-Was-Du-Kannst, niem. Potrafisz to, co potrafisz) oraz DKWDDK (Du-Kannst-Was-Du-Darstellen-Kannst, niem. Potrafisz to, co potrafisz pokazać)[15]. Coraz to powszechniejsze staje się używanie słów bezpieczeństwa Red-Yellow-Green[16]. Jest to skodyfikowany system bezpieczeństwa polegający na dyskretnym sterowaniu przebiegu fabuły za pomocą wcześniej wybranych haseł, tu: Red (użycie oznacza prośbę o natychmiastowe zaprzestanie sceny), Yellow (użycie oznacza prośbę o mniej intensywne odgrywanie sceny) i Green (użycie oznacza prośbę o intensywniejsze odgrywanie sceny).

Nauka o larpach

Larpy od lat 90′ stanowią przedmiot badań teoretyków i badaczy larpowych. Pierwotnie najaktywniejszym ośrodkiem badań larpowych były kraje skandynawskie, jednak od początku XXI wieku badanie larpów staje się coraz to popularniejsze także w innych krajach, w tym w Polsce. Szczególnym zainteresowaniem larpy cieszą się ze strony badaczy gier, socjologówpsychologów orazteatrologów.

Knutepunkt

Knutepunkt (nor. miejsce spotkania), to Skandynawska konferencja naukowa dotycząca larpów, odbywająca się corocznie od 1997 roku w skandynawii.[17]. Jest największą konferencją dotyczącą wyłącznie tematyki larpowej na świecie i wyróżnia się międzynarodowym charakterem (używanym językiem jest angielski). Od 2001 roku (za wyjątkiem 2002) corocznie wydana zostaje z okazji konferencji co najmniej jedna publikacja z artykułami dotyczącymi larpów i teorii larpowej w języku angielskim autorów z całego świata. Wszystkie publikacje są bezpłatnie dostępne na biblioteka.larpbase.pl

KoLa

KoLa[18] (skrótowiec od “Konferencja Larpowa”), to Polska konferencja naukowa dotycząca larpów, odbywająca się corocznie od 2012 roku w różnych miastach w Polsce. Pierwsze dwie Konferencje (2012, 2013) odbyły się we Wrocławiu, trzecia (2014) w Gdyni. Podobnie jak w przypadku Knutepunkt co roku wydawana jest publikacja z artykułami dotyczącymi larpy i teorię larpową, bezpłatnie dostępne na biblioteka.larpbase.pl

Humanistyka 2.0 na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

W 2012 roku na Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy uruchomiony został kierunek o nazwie “Humanistyka 2.0″. Działająca w ramach tego kierunku specjalizacja “Gamedec” między innymi kształci w zakresie projektowania larpów i zapoznaje studentów z teorią larpową.[19]

Larpbase.pl

Larpbase to powstały w 2011 roku portal internetowy udostępniający gotowe do prowadzenia scenariusze larpowe, publikacje larpowe z całego świata, rodzime artykuły dotyczące teorii larpowej oraz patronujący coroczną ankietę larpową (od 2012). Wszelkie treści na larpbase.pl dostępne są bezpłatnie.

Larpy w kulturze popularnej

  • W 2014 planowana jest premiera komedii “The Knight of Badassdom” reżyserii Joe’a Lyncha, osadzona w realiach amerykańskich larpów[20].
  • W 2013 nakręcony został film krótkometrażowy o tytule “Larp” reżyserii Konrada Kądzieli, intensywnie współfinansowany przez polskie środowisko larpowe[21].
  • W 2009 nakręcony został thriller o tytule “The Wild Hunt” reżyseri Alexandre Franchi. Film został nakręcony w rzeczywistej, regularnie używanej scenografii larpowej w Kanadzie. Film wzbudził wiele kontrowersji w środowisku larpowym, z jednej strony umiejętnie pokazując rzeczywistość amerykańskich larpów oraz zależność rzeczywistości, a tworzonej fikcji, z drugiej przedstawiając larpy w wyjątkowo niekorzystnym świetle jako śmiertelnie niebezpieczne hobby[22].

Larpy w Polsce

Larpy odbywają się w Polsce najczęściej na Festiwalach gier i fantastyki (np. PyrkonFalkonGrojkon) oraz dedykowanych larpom imprezach (np. HardkonNew AgeOrkonFlamberg,FantazjadaLimes MundiSorontarSPOT- spotkanie z larpami). Na Festiwalach rozgrywane są niemalże wyłącznie chamberlarpy i jeepformy, zaś na dedykowanych imprezach w zależności od obranej formuły jedna wielka gra lub szereg większych i mniejszych gier różnego rodzaju.

17 grudnia 2013 przez:

Dodaj komentarz

Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.